Γιατί βλέπουμε όνειρα ότι πέφτουμε;

Πολλοί άνθρωποι έχουν βιώσει τη στιγμή όπου, λίγο πριν αποκοιμηθούν, νιώθουν ξαφνικά ότι πέφτουν στο κενό και τινάζονται απότομα ξυπνώντας. Η εμπειρία αυτή είναι ιδιαίτερα κοινή και, παρότι συχνά προκαλεί ανησυχία, έχει απολύτως φυσιολογική επιστημονική εξήγηση.

Το φαινόμενο Hypnic Jerk

Η αίσθηση πτώσης που συνοδεύεται από απότομο τίναγμα του σώματος ονομάζεται Hypnic Jerk ή Hypnagogic Jerk. Πρόκειται για μια ακούσια μυϊκή σύσπαση που εμφανίζεται στο μεταβατικό στάδιο μεταξύ εγρήγορσης και ύπνου.

Συχνά συνοδεύεται από την αίσθηση ότι το άτομο:

• Πέφτει από ύψος
• Σκοντάφτει
• Χάνει την ισορροπία του

Γιατί συμβαίνει

Δεν υπάρχει μία μόνο αιτία, αλλά συνδυασμός βιολογικών και νευρολογικών παραγόντων.

1. Μετάβαση σώματος στον ύπνο
Καθώς το σώμα χαλαρώνει:

• Οι μύες αποσυμπιέζονται
• Η αναπνοή επιβραδύνεται
• Ο καρδιακός ρυθμός μειώνεται

Ο εγκέφαλος μερικές φορές παρερμηνεύει αυτή τη χαλάρωση ως απώλεια ελέγχου ή πτώση, στέλνοντας σήμα αφύπνισης.

2. Εξελικτική ερμηνεία
Μία θεωρία συνδέει το φαινόμενο με ένστικτα επιβίωσης.

Οι πρόγονοι του ανθρώπου κοιμούνταν σε δέντρα και η απότομη χαλάρωση θα μπορούσε να οδηγήσει σε πτώση. Το αντανακλαστικό αφύπνισης λειτουργούσε προστατευτικά.

3. Στρες και κόπωση
Το hypnic jerk εμφανίζεται συχνότερα όταν:

• Υπάρχει έντονο άγχος
• Παρατηρείται έλλειψη ύπνου
• Υπάρχει υπερκατανάλωση καφεΐνης
• Το σώμα είναι εξαντλημένο

Πόσο συχνό είναι

Υπολογίζεται ότι περίπου το 60–70% των ανθρώπων θα βιώσουν το φαινόμενο κάποια στιγμή στη ζωή τους. Σε ορισμένους εμφανίζεται σπάνια, ενώ σε άλλους πιο συχνά, ιδιαίτερα σε περιόδους έντονης πίεσης.

Υπάρχει λόγος ανησυχίας;

Στις περισσότερες περιπτώσεις, όχι. Το hypnic jerk θεωρείται φυσιολογικό φαινόμενο και δεν συνδέεται με παθολογία, εκτός εάν επηρεάζει σοβαρά την ποιότητα του ύπνου.

Συμπέρασμα

Η αίσθηση πτώσης πριν τον ύπνο αποτελεί μέρος της φυσικής διαδικασίας μετάβασης του οργανισμού από την εγρήγορση στον ύπνο. Ένα μικρό νευρολογικό «τίναγμα» που υπενθυμίζει πόσο πολύπλοκος είναι ο ανθρώπινος εγκέφαλος ακόμη και στις πιο ήρεμες στιγμές του.